اورامان و تخت
اورامان و تخت در غرب سنندج و جنوب مریوان، منطقه ای بسیار زیبا که سفر به این قسمت از ایران به هر دوستدار طبیعت پیشنهاد می شود.
قبل از اجرای این برنامه می توان در سنندج از مکانهای دیدنی این شهر از جمله مسجد قاجاریه ،خانه آصف(خانه کُرد) ، عمارت خسرو آباد، پارک امیریه در دامنه کوه آبیدر و ...ودر مسیر سنندج به مریوان از روستای نِِگِل (نُوگل) در ٧۰ کیلومتری غرب سنندج و اولین قران خطی نفیس آن، ودر مریوان از دریاچه زریبار (زریوار) دیدن نمود.
در ١٨ کیلومتری مریوان (جاده سنندج – مریوان) در سه راه، ِدزلی، جاده غربی به طول ١۵ کیلو متر وآسفالت، ما را به روستای، دزلی، واز آنجا ادامه جاده با مسافت ١۴ کیلو متربه روستای، درکی، خواهد رساند که این روستا آغاز کوهپیمایی در منطقه اورامان و تخت می باشد.
از روستای، درکی، بعد از طی سه ساعت می توان بر روی گردنه، تته، (تخت) در مجاورت خط الراس تته مشرف به روستای، کماله، رسید. واز روی گردنه می توان قسمتی از مسیر در منطقه اورامان را جهت شناسایی با چشم طی کرد.
از گردنه می توان با طی زمان حدود یکساعت و نیم کوهپیمایی بعد از گذشتن از، َهوار، (منطقه ییلاقی) روستای کماله در منطقه ای سرسبز و زیبا به خود روستای کماله، روستایی بسیار زیبا با معماری و سبک خانه های خاص این منطقه رسید.
از روستای کماله نیز در طی یکساعت به روستای، اورامان، با همان معماری روستای کماله می رسیم. قابل ذکر است که جهت طی مسیر هم می توان از داخل باغها و خود روستاها گذشت و هم می توان در مسیر پا کوب در بالا دست روستاها حرکت کرد و از نمای بیرون از منطقه اورامان و معماری روستاها لذت برد.
در طی مسیر فراوانی باغهای، تِِره، (انگور سیاه) ، گوعِز، (گردو) ، ِبلچ، (زالزالک)، و مهمان نوازی کردهای منطقه از حد می گذرد.
بعد از اورامان وارد هَوار (منطقه ییلاقی) روستای دیگری به نام َکلجی شده ودر سمت چپ مسیر در طرف دیگر دامنه دره روستاهای، ُبلََبَر، و، ُسَلین، با همان زیبایی و شمایل روستاهای اورامان و کماله دیده می شود ( گویا این منطقه پر از ماسوله گیلان می باشد).
بعد از اورامان با طی حدود ۶ ساعت کوه پیمایی سبک می توان شب را در روستای َکلجی سپری نمود البته ناگفته نماند در طی مسیر با توجه به فراوانی کانی(چشمه) می توان در کنار یکی از چشمه ها اسکان نمود.
در روز دوم از روستای، کلجی، جاده خاکی به سمت شرق را ادامه داده و بعد از گذشتن از روستای، نوین، اولین جاده فرعی به سمت جنوب با پیچ و خم خود، ما را به سمت پایین ارتفاعات در مجاورت رودخانه، سیروان، (رودخانه ای که در انتها به در بندی خان عراق منتهی خواهد شد)رهنمون می کند.
از روستای، کلجی، با طی حدود سه ساعت و بعد از گذشتن از روستای، ناو، (نام) به قهوه خانه، َدریبر، در کنار رودخانه سیروان رسیده که مکانی مناسب جهت اطراقی کوتاه می باشد.
قابل توجه می باشد که اگر خوش شانس باشید ودر طول مسیر با مراسم، ِزماعون، (عروسی) در یکی از روستاها برخورد کردیداز شادی و پایکوبی اهالی روستا لذت خواهید برد.
ازقهوه خانه، دریبر، مسیر جاده خاکی را ادامه داده تا در نزدیکی آن به آبشار، ِبل، رسیده(آبشاری که به علت بهره برداری از آب آن دیگر زیبایی گذشته اش را از دست داده است) ودر نهایت در کمی آنسو تر در نزدیکی آبشارقبل از آنکه توسط ماشینهای محلی خود را به پاوه رسانده و برنامه را به پایان برسانید زیباترین روستای منطقه یعنی، هَجیج، در مکانی زیبا و موقعیتی عالی رخ می نمایاند که جز با دیدن قابل شرح نمی باشد، روستایی با پنجره های آبی رنگ و مردمی مهربان.